1 april 2026 - Raymond van der Laan
Soms gaat mijn brein even volledig op tilt. Dat zal met de leeftijd te maken hebben, hoor ik u zeggen. Of met de toestand van de wereld in het algemeen, zou u ook kunnen zeggen. Maar soms zijn het kleine dingen. Zoals een bord dat ik onlangs aantrof in mijn lokale Albert Heijn supermarkt. Groot bord. Kijk maar:
Ik wist ook niet dat er zoiets als ‘Functionele drank’ bestaat. Gevraagd naar de betekenis kwam Albert Heijn met een uitleg. “Functionele dranken zijn dranken die extra voedingsstoffen bevatten, zoals vitamines, mineralen of andere ingrediënten die een specifiek gezondheidsvoordeel kunnen bieden. Ze zijn vaak bedoeld om je gezondheid te ondersteunen of je energieniveau te verhogen.” Ze worden steeds welbespraakter, die chatbots.
Maar goed. Bier is dat dus niet, volgens Albert Heijn. Want het staat samen met ‘Frisdrank’ apart vernoemd, naast de functionele dranken. Dat bier geen frisdrank is wist ik al; ik drink immers geen alcoholvrij bier. De vraag rijst evenwel: als bier geen functionele drank is, heeft bier dan überhaupt wel een functie? En zo ja, welke dan? En zo nee, wat hebben we er dan in vredesnaam aan? Want wat niet functioneel is, daar heeft onze maatschappij geen boodschap aan. Ja beste mensen, dit zijn existentiële vragen.
Boeken zoals Zestig miljoen jaar borrelen, een korte geschiedenis (2024, Jeroen Derks) en films zoals Druk (2020, met Mads Mikkelsen) onderzoeken de functies van bier, of beter gezegd alcohol in algemene zin. Dat kan dan gaan over functies van fysieke, mentale of sociale aard. Ik ga daar hier en nu niet over uitweiden; lees dat boek, kijk die film. Verhalen over de nutritionele waarde van bier kennen we allemaal wel, bijvoorbeeld uit de niet te ontlopen anekdote van ‘vroeger dronk men bier want het water was vervuild’ (Even tussendoor hoor; laatst ook weer. Ik verpoosde enige tijd geleden in het pittoreske Hanzestadje Zutphen, en de vrijwilliger-rondleider van dienst in een van de historische gebouwen aldaar vertelde ons dat ‘rijke mensen een eigen waterput hadden, en dat het arme volk bier moest drinken want die hadden geen schoon water’. Huh? Moeten we nou echt denken dat de notabelen toekeken op het gepeupel dat de hele dag door vrolijk bier aan het kantelen was, terwijl ze zelf aan een kroes putwater nipten? Enfin. Genoeg gezegd.) en de in 21e eeuwse ogen hilarische doktersaanbevelingen voor stout als versterkende drank voor zwangere vrouwen.
We geven graag aan alles een functie. Een nut. Een meetbaar resultaat. En we toetsen dat dan aan de inspanning of investering die we er voor moeten leveren om dat resultaat te krijgen. Vroeger had je mensen die zich beklaagden over de prijs van een flesje Westvleteren. Het waren mensen die uitrekenden hoeveel benzine het zou kosten om naar de abdij St. Sixtus te rijden om daar bier te kopen, en of het economisch gezien zou uitkomen om dat te doen in plaats van een flesje van vijftien euro bij je lokale slijter te halen. Hele spreadsheets werden ervoor opgesteld en met elkaar uitgewisseld. Bier had hier een functie gekregen als iets om je beklag over te doen. (Even tussendoor hoor; over beklag gesproken. Er was onlangs enige commotie rond het feit dat het gebruik van hopextract in Hertog Jan pils nu ook netjes op het etiket staat. Ik lachte me een kriek. Ik lach om niet te hoeven huilen. Mensen die hun bierconsumptie in aantallen kratten per weekend tellen maken zich plotseling druk over hoe de hop wordt toegepast in het recept. En dat menen te kunnen proeven. Veertig jaar geleden werd ik al gevraagd of ik verschil proefde tussen het ene merk industrieel kratjespils en het andere merk industrieel kratjespils, zodra men door had dat ik in bier geïnteresseerd was. En ik dan maar weer uitleggen dat er zoveel meer was dan dat. We zijn geen klap opgeschoten. Ergens heeft Pint nog gelijk ook dat ze nog steeds over ‘speciaalbier’ praten in het magazine.)
Bier kan ook de functie van statussymbool hebben. Wie brengt de grootste whale mee naar de bottleshare? Bier is voor sommigen een beleggingsobject. Of het fungeert als onderwerp van een verzamelwoede. Wie heeft de meeste check-ins? Nouja, zo kunnen we nog wel even doorgaan. Bier kan allerlei functies hebben.
Ik zal u zeggen wat bier voor mij functioneel maakt. Voor mij heeft bier een richtinggevende functie. Letterlijk. Ik hanteer bier als mijn kompas op reizen, tripjes, en bezoeken aan evenementen of café danwel restaurant. Een mens heeft immers houvast nodig. Een rode draad, om die slingers aan op te hangen wat je volgens de tegelspreuk zelf dient te doen om van het leven een feest te maken. Dat kan ook gevonden worden in wijn, voetbal, elfenkostuums of een hond, maar bier vind ik het leukste. Eigenlijk gaat het nog verder dan dat. Bier brengt me in contact met mensen. Bier voerde me naar oude Toscaanse boerderijen, diepe Noorse fjorden, serene Vlaamse abdijen, lommerrijke Beierse biertuinen, vochtige Boheemse kelders, heilige Amerikaanse biertempels, gezellige Hollandse festivals en nog veel meer plekken, maar liet me bovenal allerlei bijzondere mensen ontmoeten. Dat had ik zonder bier allemaal niet meegemaakt. Indrukken en herinneringen die beklijven, dankzij het bier. Nee, ik zou niet meer zonder willen.
Bier is dus eigenlijk een functionele drank voor mij. Maar weet je, laat dat bord maar zo. Als we bier een functionele drank gaan noemen, halen we de ziel er een beetje uit. Laat bier die magische drank in het hier en nu zijn. Van hier en nu lachen, hier en nu huilen, hier en nu samen zijn. Zonder onzin, zonder Untappd, zonder oeverloos gelul. Gewoon in het moment zijn. Met oude en nieuwe vrienden of volslagen vreemden die dat niet lang zullen blijven, op een festival of in de kroeg danwel proeflokaal, met geen andere functie dan er gewoon zijn.
