Facebook Twitter

Stichting Erfgoed Nederlandse Biercultuur

Bier uit water

Voor ieder brouwsel diende de brouwer zijn ketels te vullen met water. Dit water moest vrij zijn van bijsmaken of stoffen die het brouwsel zouden bederven. Brouwerijen die aan helder water lagen (aangevoerd door een beek of rivier) waren in het voordeel. Het water werd eerst gekookt in de waterketel. Van de waterketel werd het dan overgebracht in de brouwketel (bij kleine brouwerijen was de waterketel vaak tevens brouwketel). In de meeste steden werd het water rechtstreeks uit de rivier, beek of gracht in de ketels gebracht. Dit gebeurde handmatig met behulp van goten en/of akers (putemmers). Pas tegen het einde van de 18e eeuw komen we de eerste pompen tegen in de inventaris van brouwerijen. Water scheppen was een arbeidsintensief werk, waar een brouwersknecht al gauw een halve tot een hele dag mee bezig was.

De putgalg

Brouwerijen lagen vrijwel altijd aan het water. Voor het innemen van water (rechtstreeks of uit de waterschuit) maakten de brouwers in steden gebruik van een 'putgalg' (ook stender of hengel genoemd). Zo'n putgalg bestond uit een opstaande houten paal en een wendbare horizontale balk, die aan de ene zijde dik en zwaar was en aan de andere zijde taps toeliep. Aan de tapse zijde was met behulp van een touw een aker of 'putemmer' bevestigd. Zo'n aker was meestal van leer. De brede, zware kant van de hengel functioneerde als contragewicht. Zo kon de 'putter' de lege aker makkelijk in het water laten en de volle aker relatief makkelijk weer omhoog halen.
De volle aker werd geleegd in een goot, die rechtstreeks naar het brouwhuis leidde, waar de waterketel stond. Omdat zo'n goot een bepaalde hoogte moest hebben, moest de aker ook hoog worden getild. Daarom waren de meeste putgalgen voorzien van een speciaal platform voor de putter, de zogenaamde putstoel. Soms was zo'n putstoel overdekt. Op 17e- en 18e-eeuwse prenten, schilderijen en stadsplattegronden zijn putgalgen soms afgebeeld.

4.3 Brouwerij Het Zwaard Alkmaar
Brouwerij Het Zwaard in Alkmaar

-- Adverteerders --

© 2017-2018 Stichting Erfgoed Nederlandse Biercultuur