Facebook Twitter

Stichting Erfgoed Nederlandse Biercultuur

Poesiat & Kater

Brouwerij

Opgericht: 2015
Telefoon: 06-54291527
Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
Provincie: Noord-Holland

Etiketten: Bieretiketten.nl
Externe Links: Facebook Instagram LinkedIn Ratebeer Twitter Untappd Website Youtube

KvK-nummer: 65738292

Vestiging Poesiat & Kater

Bezoekadres:
Polderweg 648
1093 KP Amsterdam

Proeflokaal: Ja
Openingstijden: Maandag – vrijdag: 11:00 - 01:00 uur
Zaterdag en zondag: 10:00 - 01:00 uur
Rondleidingen: Ja

Postadres:
Hoogte Kadijk 83 HS
1018 BG Amsterdam

Aangesloten bij



Geschiedenis

Van Vollenhoven Bieren is een initiatief van Stichting De Gekroonde Valk. Initiatiefnemers zijn Eymert van Manen, Jesse van Vollenhoven, Julian Alvarez en Pieter Teepe. Het was de bedoeling om in de loop van 2016 in De Valreep, het oude dierenasiel op de Polderweg in Amsterdam Oost, een brouwerij te vestigen. Het waren Eymert van Manen, Jan Nekkers en Pieter Teepe die in 1993 de bronzen valk met hun Stichting De Gekroonde Valk terugbrachten naar de Hoogte Kadijk. Vanaf 2006 lieten zij hun stout jaarlijks brouwen bij een kleine brouwer in Uithoorn, later in Zevenaar, en in 2014 bij het bevriende Troost in Amsterdam. Omdat zij het stout op een gegeven moment zelf wilden kunnen brouwen, schaften Eymert en Pieter in 2011 een brouwinstallatie van Speidel aan en experimenteerden zij talloze malen met de oude receptuur van Van Vollenhoven's Stout, tot zij de juiste smaak en kleur te pakken hadden. Het werd hen zodoende ook duidelijk, dat hun toekomst niet in het brouwersvak lag - maar dat ze wel zo snel mogelijk een nieuwe Van Vollenhoven's Bierbrouwerij & Proeflokaal wilden realiseren. Toen Jesse van Vollenhoven zich in het najaar van 2014 dan ook meldde met hetzelfde idee, was het plan snel gesmeed. En toen het trio begin 2014 via een zoon van Eymert in contact kwam met 's werelds hoogst opgeleide brouwer, Julian Alvarez, werden Pieter en Eymert van een nieuwe hobby verlost, en was de basis gelegd voor een succesvol team. In november 2016 werd bekend gemaakt dat de brouwerij een nieuwe naam zou krijgen. Van Vollenhoven Bieren werd Poesiat & Kater. De naam is ontleend aan twee bijzondere medewerkers van de voormalige brouwerij. Bart Poesiat en Klaas Kater, die op maatschappelijk vlak in de tweede helft van de 19e eeuw heel veel voor de brouwerij en ons land betekend hebben. Op donderdag 23 maart 2017 werden de brouwerij en het proeflokaal officieel geopend.

Poesiat & Kater is nu dus een bierbrouwerij met proeflokaal in Amsterdam-Oost. Er wordt niet alleen Poesiat & Kater bier gebrouwen, maar ook Van Vollenhoven bieren. De Van Vollenhoven bieren zijn traditionele en historische Hollandse bieren met een moderne twist in receptuur. De bieren van Poesiat & Kater zijn bijzondere seizoensbieren en specials, vaak gebrouwen in kleine oplage. Meer dan eens zijn deze bieren alleen in het proeflokaal te drinken. Naast eigen gebrouwen bieren serveert men ook eten in het proeflokaal. De menukaart is afgestemd op de bieren en men geeft graag advies over food-pairing.

Op 16 mei 2017 verscheen op de website van Volkskrant het artikel De opmars van Van Vollenhoven's Extra Stout:

Het gist en het gonst in de brouwerijen van speciaalbier. Neem de Van Vollenhovenbieren uit 1791. Ooit bedoeld als wapen tegen drankmisbruik en dankzij een speurtocht van twee mannen nu weer op de markt.

Ze vallen op tussen de zomerblonde bieren in het Amsterdamse proeflokaal: de glazen donker, haast zwart bier bekroond met een centimeter fijn schuim. Met 7,1 procent alcohol een stevig bier, de gebrande mout spoelt bitter over de tong, niets voor watjes. Kenners horen in de naam een echo uit een roemrucht bierverleden: Van Vollenhoven's Extra Stout was ruim een eeuw geleden het best verkochte bier in Nederland, de brouwerij de grootste van het land. In de golf van nieuwe ambachtelijke bieren die over het land spoelt, is deze oude bekende ineens weer opgedoken.

Nieuwe brouwerijen tuigen hun product graag op met een dosis stoere nostalgie. Ze schrijven op hun websites dat hun stad een brouwerstraditie heeft sinds de Middeleeuwen. Maar dat heeft elke stad. Ze kiezen namen die verwijzen naar de historie, want historie suggereert ambachtelijkheid. Het Twentse bier Huttenkloas bijvoorbeeld is vernoemd naar een 18de-eeuwse streekgenoot. Het bier is van 2000. Ze proberen kortom hun nieuwe brouwsels te verkopen met mooie verhalen. Dan Van Vollenhoven: die zou met recht 'sinds 1791' op zijn viltjes kunnen zetten. Over bier en brouwerij was al een boek verschenen voordat de hippe craftbeerbeweging van zich deed spreken, met de nieuwe ambachtelijke brouwerijtjes die overal opduiken. Maar waar was toch dat bier gebleven?

Om de wedergeboorte van het Van Vollenhoven's Extra Stout te beschrijven kunnen we het best beginnen bij het moment dat Eymert van Manen (69) aan de Hoogte Kadijk in Amsterdam kwam wonen, in de jaren tachtig van de vorige eeuw. In de straat stond een eenzame pilaar, een mal ding dat indertijd was genomineerd voor de sloop. 'Mijn vader had me ooit verteld dat die pilaar het laatste overblijfsel was van de poort naar een brouwerij', zegt Van Manen, die historicus is. 'Er had een stenen valk bovenop gestaan met een kroontje. De brouwerij die daar ooit stond en waar het Van Vollenhoven-bier werd gebrouwen heette De Gekroonde Valk. Vader was er nog weleens een kratje stout gaan halen toen m'n moeder het zog had.'

Van Manen doet zijn verhaal in het proeflokaal van brouwerij Poesiat & Kater in Amsterdam-Oost, in maart dit jaar geopend. Aan de muur een oud tegeltableau van een gekroonde valk. 'Dat hebben we weten te redden toen arbeiderscafé De Groote Slok dicht ging.' Een deur verwijderd van de bar gist het Van Vollenhoven's Extra Stout in gloednieuwe brouwketels. De grote metalen taptanks boven de bar zijn gevuld met het herboren bier.

Om iets van de buurtgeschiedenis te redden, ging Van Manen met zijn vrienden Jan Nekkers en Pieter Teepe eind jaren tachtig op onderzoek naar de verdwenen valk, uit pure liefhebberij. Dat ze zouden stuiten op een razend interessante brouwgeschiedenis van een bedrijf dat eind 19de eeuw aan de wieg had gestaan van ingrijpende sociale vernieuwingen, kwam pas in de loop der jaren aan het licht. 'Er was geen internet, dus alles ging langzaam', zegt Van Manen.

Brouwerij De Gekroonde Valk verrees in 1733 aan de Hoogte Kadijk en kwam in 1791 in handen van een Van Vollenhoven. Pas in de tweede helft van de 19de eeuw kwam er leven in de zaak, onder leiding van directeur Willem Hovy, een neef van de Van Vollenhovens. Hij moderniseerde de bedrijfsvoering, onder meer door de aanschaf van stoommachines. De flesjes met de gekroonde valk op het etiket werden tot Australië aan toe geëxporteerd. 'Ze hadden als enige brouwerij vaten die pasten in het koelsysteem van de pakketboten naar Indië', vertelt Van Manen. Maar na een halve eeuw van groei kwam de klad erin. 'Na de Eerste Wereldoorlog werd de concurrentie sterker. Eind 19de eeuw was een nieuwe biersoort populair geworden, het pilsener bier, en vermoedelijk is Van Vollenhoven daar te laat ingestapt.'

In de decennia na de Eerste Wereldoorlog namen de Amsterdamse concurrenten Heineken en Amstel het bedrijf sluipenderwijs over, en in 1953 was het voorgoed gedaan met De Gekroonde Valk. Toen Van Manen en zijn maten op zoek gingen naar de vermiste vogel uit hun straat, was de merklicentie voor het Extra Stout in handen van Heineken. Het werd nog maar mondjesmaat gebrouwen. In 2003 kwam de laatste fles van de lopende band.

Intussen hadden Van Manen en zijn maten de originele valk uit de straat weten te traceren. 'Na een jarenlange zoektocht in archieven en via via informeren, kwamen we erachter dat hij in Zuid-Afrika was. De eigenaar was een familielid van een vroegere directeur van de brouwerij. Hij had het ding in de tuin staan en wilde het niet kwijt. Wel mochten we een afgietsel maken.' Aldus werd in 1993 met veel fanfare een nieuwe oude valk onthuld op de zuil aan de Hoogte Kadijk. 'We hadden Youp van 't Hek erbij gehaald voor de onthulling. Die had nota bene net het alcoholvrije Bucklerbier, van Heineken, naar de knoppen geholpen met een conference.'

Allemaal ongein, zegt Van Manen nu, maar daar bleef het niet bij. Hij was met Pieter Teepe voor de lol zelf aan het brouwen geslagen, thuis in de keuken. 'Tijdens de zoektocht naar de valk was ik in contact gekomen met de weduwe van de laatste brouwdirecteur. Ze vroeg me op de koffie in haar villaatje in Roosendaal en overhandigde me een doos met oude papieren. Bleek er een recept van het Van Vollenhoven's Extra Stout tussen te zitten, opgetekend in 1949. Tot die tijd gaven de brouwers het recept mondeling aan elkaar door.'

Het toeval wilde dat Van Manen in de jaren negentig een klus had verricht voor Heineken en bij die gelegenheid 'voor de gekkigheid' had gezegd dat hij - mochten ze ophouden met het Van Vollenhoven's Extra Stout - de merklicentie wel wilde hebben. 'Toen ze ophielden met het bier heb ik de Raad van Bestuur een brief gestuurd. En verdomd, in 2006 kreeg ik die zonder veel moeite.' Heineken was inmiddels afgedwaald van het oorspronkelijke recept en had fabrieksbier gemaakt van het stout. 'Met behulp van een Britse bierhistoricus hebben we uit de twee recepten een bier samengesteld dat het stout van weleer zo dicht mogelijk benadert. We vonden een kleine brouwer en lieten elk jaar een paar duizend liter brouwen. Met Pieter Teepe bracht ik die dan rond bij een paar cafés. Vonden we leuk. We wilden zelf een brouwerijtje beginnen, maar dat liep steeds op niks uit.'

Tot zich in 2014 een jonge Van Vollenhoven aandiende. Jesse van Vollenhoven (35), geen telg uit de brouwersfamilie en opgeleid als natuurkundige, had in de klas gezeten bij een van Van Manens zonen. Hij kreeg lucht van het historische bier. Van Vollenhoven: 'Ik merkte dat dit niet zo maar een paar jongens waren die een verhaal hadden bedacht, want het verhaal wás er al. Mijn ouders zijn ondernemers en ik wilde zelf ook het bedrijfsleven in. Dit leek me een mooie kans.' Hij stortte zich in het brouwerijwezen, al leek de markt voor speciaalbieren behoorlijk over te lopen. 'Met crowdfunding hebben we het startkapitaal rond gekregen.' In een historisch, industrieel gebouw van de voormalige Oostergasfabriek werd de ideale locatie gevonden. Inmiddels zijn ook drie andere historische Van Vollenhovenbieren tot leven gewekt in het proeflokaal annex brouwerij Poesiat & Kater, waaronder het frisse Princessebier. 'Meer dan veertig cafés hadden intussen ons Extra Stout al op de tap.' Aan de Hoogte Kadijk staat een gekroonde valk te glimmen op zijn sokkel.


Brouwerij Poesiat & Kater (Amsterdam) • Tasty Tales (15 februari 2018)

Op 17 mei 2017 verscheen op de website van Volkskrant het artikel over Van Vollenhoven's Extra Stout:

De sociale geschiedenis van brouwerij De Gekroonde Valk, zijn sociaal bewogen directeur en twee bijzondere werknemers laat zien hoe honderdvijftig jaar geleden voor arbeiders het leven blijvend veranderde.

Toen Willem Hovy (1840-1915) in 1867 directeur werd van brouwerij De Gekroonde Valk, was het beroerd gesteld met de arbeidsomstandigheden. 'Er werd gewerkt zolang het licht was, in de zomer twaalf tot veertien uur, zonder ook maar één dag vrij, vaak ook niet op zondag', schrijft de historicus Rolf van der Woude in zijn boek Geloof in de Brouwerij uit 2009. Voor een schijntje: het loon bedroeg een gulden per dag, net genoeg om niet dood te gaan.

De christelijke ondernemer Hovy raakte bevriend met Abraham Kuyper, de orthodox-protestantse politicus en oprichter van de Anti-Revolutionaire Partij (ARP). Toen Kuyper een protestants-christelijke universiteit oprichtte in 1880, de Vrije Universiteit in Amsterdam, leverde Hovy een kwart van het startkapitaal en werd hij de eerste directievoorzitter. Van 1867 tot 1913 was hij directeur van De Gekroonde Valk.

Hovy paste de sociale principes van de anti-revolutionaire beweging toe in zijn eigen bedrijf. Hij stelde een vast loon in en richtte een pensioenfonds op. In de omgeving van de brouwerij aan de Hoogte Kadijk werden goedkope arbeiderswoningen gebouwd, waarvan een aantal de slopershamer een eeuw lang hebben overleefd. 'Hovy zag bier als een missie', zegt Eymert van Manen die werkt aan diens biografie. 'Het was een alternatief voor de sterke drank waaraan veel arbeiders indertijd verslaafd raakten.'

Stond in de socialistische arbeidersbeweging de klassenstrijd centraal, doel van de sociaal-christelijke zuil was om de arbeiders terug te krijgen naar de kerk. De werkdagen op de brouwerij begonnen met een bijbellezing. Er werd een christelijke vereniging voor werklieden opgericht met de naam Patrimonium. Arbeiders en patroons werkten hierin samen. De voorman-timmerman van brouwerij De Gekroonde Valk, Bart Poesiat, werd vrijgesteld als secretaris van Patrimonium, een voorloper van het Christelijk Nationaal Vakverbond CNV. Hij kreeg gezelschap van de voorman-metselaar Klaas Kater die elders in het land afdelingen oprichtte. Ze werden hiervoor betaald door Hovy.

Van Willem Hovy werd in 2009 een borstbeeld onthuld op de Vrije Universiteit. Bart Poesiat en Klaas Kater werden in maart 2017 de naamgevers van het nieuwe proeflokaal annex brouwerij waar het Van Vollenhoven's Extra Stout weer tot leven kwam. Hun portretten zijn aangebracht op de muur.

Eigenaren/directie (4)

Brouwers (2)

Bieren (2)

Niet meer gebrouwen bieren (1)

-- Adverteerders --

© 2017-2019 Stichting Erfgoed Nederlandse Biercultuur